Bisayan Prose and Poetry

Ug Imong Gipatay Ang Akong Mga Balak

Michael Ligalig — Sat, 21 Mar 2009 20:39:06 +0000

sinulat ni Mike Ligalig
circa March 22, 2009 (Bangkok, Thailand)

ug imong gigisi ang akong mga balak
gikunis-kunis sama sa imong pagkunis-kunis
sa napikas ug samaran kong kasingkasing
ug imong gilabay ang nagutad-gutad nga papel
sa daplin sa dalan. kinsa kahay mopunit
sa nagbakho nga mga papel?
ang mga papel nagpatulo sa ilang mga luha
kay dili naman nila masud-ong ang akong mga mata
ang mga mata nga saksi sa pagkahimugso sa pulong
dili na nila mahikap ang akong handurawan
ang handurawan nga sabakan sa binhi sa mga damgo
sanglit imo namang gikutlo ang ilang kinabuhi
mahimo nga tunob-tunoban lang sa dalan
ang mga papel, yatak-yatakan sa kainit
ug katugnaw, tamparoson sa kahayag ug kangitngit
mahimo nga mabilanggo sila sa mangiob nga kalibutan
mahimo nga bas-on ug galingon sila sa makina
ug tiunay nang mapapas ang mga letra
nga naghulagway sa kakahoyan sa akong kalag

madugta ug mahanaw man ang mga papel
apan dili ang mga handumanan nga nakulit
sa mga gutlo sa kamingaw ug pag-inusara
masunog ug maabo man ang mga papel
apan dili ang mga tinagong pulong
nga gihung-hong sa akong mga tudlo

bisan pa ug apilon mo ako pagsunog
bisan pa ug apilon mo ako pagkunis-kunis
bisan pa ug apilon mo ako pagpikas-pikas
bisan pa ug apilon mo ako paglabay
bisan pa ug apilon mo ako pagsalikway

dili mouban ang akong mga balak sa akong kamatayon

Alang Niadtong Nabuhi Sa Mga Balod

Michael Ligalig — Sat, 21 Mar 2009 15:52:58 +0000

Gitungab sa dagat ang kataposang kahayag
Nga giyabo sa adlaw diha sa kasadpan
Ug ang panagway sa langit napiskan
Sa nipis ug gaan nga mga panganod.

Mopauli na ang mga balod ngadto sa lawod
Human sa ilang paghapyod-hapyod sa lapyahan
Ug mobalik ang mga balod ugma sa buntag
Aron hagkan pagbalik ang baybayon sa anda

Ug ang mga mangingisda sa among baryo
Sama nila ni dino, edwin, pito, cirilo
Maghinayhinay na sa pagpamugsay palayo
Buntogon ang katugnaw sa tibuok gabii

Padayonng ingon niini ang ilang kinabuhi
Walay pahulay sa adlaw ug gabii
Motumod sa lapyahan nga magdala’g kalipay
Alang niadtong nabuhi tungod sa mga balod

Ang Tulay Nga Nagdugtong Kanatong Duha

Michael Ligalig — Sat, 21 Mar 2009 15:51:44 +0000

nangutana ka kung asa mo ako hipalgan.

giingnan ko ikaw nga nasayod ka
kung asa mo ako pangitaon.

apan matod mo wala ka masayod
kung asa ako mopaingon.

wala ka ba diay mahinumdum sa dapit
diin mo ako mahimong makaplagan?

matod mo gipangita mo na ako,
ug nga nalibot mo na tanang kanto -
apan wa kay nakita bisan akong anino.

wala ka ba diay mahinumdum
nga adunay tulay nga nagdugtong kanato?

dili mo ug dili ko makita ang maong tulay
bisan sa hilom nasayod ta kung asa kini.

busa balik sa kanhiayng mga tunob
basin masiplatan mo ang atong tulay.

ug sa dihang matataw mo na ang agianan,
latas sa maong tulay nga way lingi-lingi.

makita mo ako sa tumoy sa tulay -
ang tulay sa napusgay tang mga damgo…

Mitaliwan Si Saturn Sa Among Mga Bukton

Michael Ligalig — Sat, 21 Mar 2009 15:48:28 +0000

Daw gihiwa sa kutsilyo ang among kasing-kasing
inig kadungog namo sa imong pagping-it sa kasakit.
Bisan unsa nalang lamiang pagkaon among gibayang,
igo ka lang molingiw, moluklok sa suok, motago.
Naglibog mi ni Mama unsaon ka namo pagluwas
gikan nianang kalisud nga hilabihan.
Dili na makaantos ako ug si mama
nga makabati sa imong dangoy-ngoy
sa adlaw ug sa gabii – usa na ka semana nakalabay.
Amo kang napalgan sa gawas sa balay ni Nay Flora,
naghigda sa yuta, walay umoy, walay kadasig.
Kami nalang unta ang moantos sa imong pag-antos,
apan unsaon man, dili mo kami hisabtan.
Nagsabot mi ni Mama nga siya ang mogunit
sa imong lawas – lawas nga yagpis na intawon
kay lagi walay kaon, walay ganang mokaon.
Among kang gipugos ug panga-nga, gibangilan
namo ug kahoy imong baba aron dili mi mapaakan.
Gialam-alaman ka ni Mama, gihapyod-hapyod
ang imong agtang ug tutonlan ug gisuginlan
nga dili ka mosupak sa among pagtabang kanimo.
Milugnot ka ug maayo, nagkisi-kisi, mitiyabaw.
Padayon ka namo nga gialam-alaman ug gisultihan
sa daghang mga pulong sa pagpangga ug pagmahal.
Pinaagi sa akong tudlo, gikuot ko imong tutonlan,
pamasin nga akong mahikapan ang bukog
o bisan unsa man nga nakabara ug nakasangit
sa imong tilaok o kaha sa punoan sa imong dila.
Pakyas ang paningkamot sa akong mga tudlo.
Mao nga nakahukom mi ni Mama nga pakan-on ka ug tundan
kay di mahimo iring ang mokamras sa imong tutonlan,
pamasin nga modailos ang bukog ngadto sa imong tiyan.
Bisan supak sa imong gusto ug milugnot ka pag-ayo,
akong gidasok ang hinog nga tundan sa imong tutonlan.
Nadungog namo ang nagkahanap mong siyagit;
nabatyagan namo ang pagpamoypoy sa imong kusog;
nakita namo ang imong pagtinga, pagginhawa sa kataposan.
Wa mi makatingog ni Mama – nagtinan-away lang ming duha.
Ug amo kang gisud-ong nga mipahulay sa among mga bukton.
Wa mi kasabot sa among gibati nga kaguol ug pagbangutan.
Nagdungan ug gimaw ang among mga luha ni Mama,
nagdunga usab kami ug tiyabaw tungod sa imong pagpanaw.

Kung Mahigugma Ka Ayaw Na Paghulat Ug Ugma

Michael Ligalig — Sat, 21 Mar 2009 08:08:13 +0000

Kung Mahigugma Ka Ayaw Na Paghulat Ug Ugma

kung mahigugma ka ayaw na paghulat ug ugma
kay ang karon walay ugma, ang ugma way karon
ug inig-kaugma mahimong wa nay laing ugma
ug kung aduna may laing ugma, ang karon
mahimo nalang tipaka sa mapait nga kagahapon
ug basin magmahay ka sa paglabay sa panahon
sanglit ang tinigom nga mga luha ug panghupaw
dili man mopabalik sa milabay nga mga takna

kung mahigugma ka ayaw na paghulat ug ugma
kay dili imo ang ugma, mahimong di maangkon
kung maghulat ka niini, mahimong di moabot
ug makawang ang imong pahiyom diha sa bintana
samtang ikaw nagsud-ong sa mga panganod
nangandoy sa mga buktong mapinanggaon
sa kasing-kasing nga masinaboton
ug unya, mahadlok ka sa hikap sa karon ug ugma